Masz 5, 10, 15 lat doświadczenia? To może być Twój produkt.
Twoje wieloletnie doświadczenie zawodowe może być najlepszym kapitałem do zbudowania własnego biznesu - zamiast zaczynać w obcej branży od zera, warto wykorzystać problemy, klientów i rynek, które już dobrze znasz.
Masz 5, 10, 15 lat doświadczenia? To może być Twój produkt.
Niedawno rozmawiałam z człowiekiem, który szkoli od dwudziestu lat. Powiedział mi: mam ogrom doświadczenia i chciałbym to przerobić na coś skalowalnego, czyli nagrać swoje szkolenie, tylko nie mam zielonego pojęcia, jak to zrobić.
Zapamiętałam to zdanie, bo słyszę je regularnie. Zmienia się branża, zmienia się staż pracy, ale reszta pozostaje taka sama.
Ale najciekawsze w tamtej rozmowie było coś innego. On przyszedł do mnie z pomysłem na biznes w zupełnie innej dziedzinie. Nie w tej, w której pracował dwadzieścia lat. W obcej, o której wiedział mniej więcej tyle, co każdy z nas.
Wejście w obcą branżę to najdroższy możliwy start
Powiedziałam mu wtedy: to trochę tak, jakbym ja dzisiaj wymyśliła sobie, że wchodzę w jakąś odnogę farmacji. Niemożliwe? Nie. Ale znacznie trudniejsze, dłuższe i droższe, niż to wygląda z zewnątrz.
Bo wchodząc do obcej branży, pod wieloma względami zaczynasz od zera. Nie znasz problemów tych ludzi, nie masz z nimi relacji i nie wiesz, co u nich już zawiodło przed Tobą. Tych trzech rzeczy nie kupisz za żaden budżet reklamowy. W swojej branży masz je od lat za darmo.
I chodzi o to, żeby to zobaczyć, zanim wydasz pierwsze pieniądze. Najciekawszy pomysł zwykle leży dokładnie tam, gdzie stoisz.
Twoje doświadczenie to kapitał, tylko nikt Ci tego tak nie nazwał
Ludzie, z którymi rozmawiam, mówią o tym prawie zawsze tak samo. Nie mam pomysłu na biznes, nie założę salonu, nie napiszę aplikacji, mam tylko to, co umiem. I to „tylko” jest w tym zdaniu najgorsze.
Bo wiedza, którą zbierasz od pięciu, dziesięciu czy piętnastu lat, jest jedyną rzeczą, której nie musisz budować od nowa. Nie pochodzi z jednego kursu ani z kilku filmów. Pochodzi z pracy z ludźmi, z setek rozwiązanych problemów i z błędów, za które ktoś kiedyś zapłacił.
I nie jest tak, że tylko ja to widzę. Badacze zestawili dane o dwóch i pół miliona założycieli firm z ich historią zatrudnienia. Ci, którzy mieli za sobą co najmniej trzy lata pracy w tej samej branży co ich firma, mniej więcej dwa razy częściej trafiali do grona najszybciej rosnących firm niż osoby, które wchodziły w branżę od zera. W obu grupach to są bardzo małe szanse, więc nie jest to gwarancja niczego. To tylko wskazówka, w którą stronę patrzeć.
Ciekawe jest to, że popularna opowieść mówi coś odwrotnego. Że przewagę ma ten, kto przychodzi z zewnątrz, nieobciążony, ze świeżym spojrzeniem. Liczby tego nie potwierdzają.
Człowiek, którego kapitałem było naprawianie radioodbiorników
Leo Fender był księgowym. W latach trzydziestych pracował na etacie w firmie oponiarskiej, a po godzinach naprawiał radia i budował nagłośnienie, które wynajmował na potańcówki. Nudna, techniczna, kompletnie nieefektowna umiejętność.
W 1939 otworzył własny warsztat, biorąc na to sześćset dolarów pożyczki. Gitary przyszły znacznie później, na zapleczu tego warsztatu. Telecaster w 1950 roku, Stratocaster około 1954.
I teraz najlepsze. Leo Fender nie umiał grać na gitarze. Nie czytał nut. Zbudował instrument, na którym gra pół świata, bo znał się na elektronice i na tym, co się psuje w sprzęcie muzyków.
Bliżej nas jest Irena Eris. Farmaceutka z doktoratem, przez lata pracowała na państwowym etacie w laboratorium Polfy. W 1983 roku, mając 33 lata, odeszła i razem z mężem otworzyła zakład kosmetyczny w Piasecznie: pięćdziesiąt metrów po piekarni, jeden krem mieszany wiertarką w metalowym garnku, jedna pracownica. Nie weszła w obcą dziedzinę. Została przy laboratorium i recepturach, na których się znała. Dzisiaj ta firma ma ponad czterysta milionów złotych obrotu rocznie.
To jest właśnie ten moment, w którym zmienia się myślenie
Nie musisz wiedzieć więcej. Musisz przestać oddawać to, co już wiesz, w całości jednej firmie.
U mnie, wiesz co, wyglądało to zupełnie prozaicznie. Firmę, która przez siedemnaście lat zrobiła prawie siedemdziesiąt milionów obrotu, zbudowałam w branży, w której wcześniej pracowałam na etacie. Oparłam ją na projektach, które mój ówczesny pracodawca odrzucał, bo były dla niego za małe. Nie wymyśliłam nowej dziedziny. Zobaczyłam coś, czego z zewnątrz nikt by nie zobaczył, bo trzeba było tam siedzieć.
Przez pierwsze pół roku nie miałam ani jednego klienta. To osobna historia, ale warto ją tu dopowiedzieć, żeby nie zabrzmiało, że doświadczenie samo otwiera drzwi. Ono tylko pokazuje, do których drzwi pukać. Pukać trzeba samemu.
Od wiedzy do pierwszego produktu prowadzą trzy kroki
Jeden temat, nie cała dziedzina. Nie musisz być ekspertem od wszystkiego. Wybierz jeden konkretny problem konkretnej grupy ludzi, taki, który rozwiązujesz od lat.
Rozmowy przed produktem. Zanim cokolwiek nagrasz, porozmawiaj z kilkoma osobami, które ten problem mają. Zapytaj, co próbowały do tej pory i dlaczego to nie zadziałało.
Pierwsza wersja, nie wersja idealna. Zrób coś małego, co da się sprzedać w tym miesiącu. Popraw to po pierwszych reakcjach. Perfekcyjny produkt powstaje po piątej wersji, nie przed pierwszą.
Trzy kroki, żaden z nich nie wymaga rzucania pracy. Wymagają za to czasu, którego dziś nie masz. U większości ludzi to znaczy: wieczory.
Nie każde doświadczenie da się jutro sprzedać
Jest jeden warunek, którego nie przeskoczysz. Ktoś musi mieć ten problem i musi go mieć na tyle mocno, żeby chcieć za rozwiązanie zapłacić.
Najprostszy test jest taki: czy ludzie już Cię o to pytają. Jeśli od lat dostajesz te same pytania od znajomych, współpracowników albo klientów, masz gotowy sygnał. Jeśli nie dostajesz ich wcale, to jeszcze nic nie znaczy, ale musisz to sprawdzić w rozmowach, nie w głowie. Tydzień, pięć rozmów, konkretna odpowiedź.
Co z tego wynika?
Doświadczenie z lat pracy to kapitał, którego nie musisz zbierać od nowa. Wszystko inne trzeba budować od zera.
Trzy lata w branży podwajały szansę na firmę z grona najszybciej rosnących. Badacze policzyli to na danych o dwóch i pół miliona założycieli.
Wejście w obcą dziedzinę nie jest niemożliwe. Jest po prostu droższe i dłuższe, niż wygląda.
Zacznij od jednego pytania, które ludzie zadają Ci najczęściej. Porozmawiaj o nim z pięcioma osobami w tym tygodniu.
Najczęstsze pytania:
Mam dopiero pięć lat doświadczenia. To za mało? Nie, jeśli przez te pięć lat ten sam problem wracał do Ciebie wiele razy. Klient nie kupuje Twojego doświadczenia. Kupuje rozwiązanie problemu, który ma dzisiaj.
Rynek jest pełen kursów w mojej branży. Po co komu kolejny? Pełny rynek to dowód, że ludzie płacą za rozwiązania tego problemu. Gorzej, gdy nie ma nic, bo wtedy najczęściej nie ma też kupujących. Różnicę robi to, dla kogo konkretnie piszesz i czego tamci nie robią.
Nie mam obserwujących. Czy to ma sens, dopóki nikt mnie nie zna? Pierwsi klienci prawie nigdy nie przychodzą z zasięgu. Przychodzą z rozmów, poleceń i z listy mailowej, która na starcie ma kilkadziesiąt osób.
Pracuję na etacie po osiem godzin. Kiedy mam to robić? Obok, w rytmie, który wytrzymasz przez rok. Nie musisz rzucać pracy, żeby sprawdzić, czy ktoś kupi. Musisz tylko zacząć rozmawiać z ludźmi, którzy mają ten problem.
Całą tę drogę od wiedzy do planu rozpisałam w bezpłatnym materiale „8 kroków do realistycznego biznesplanu”, który znajdziesz na tej stronie www.karinawieszczyk.pl
A zanim go otworzysz, odpowiedz sobie na jedno pytanie: o co ludzie pytają Cię najczęściej, odkąd robisz to, co robisz.
Źródła:
Doświadczenie w branży a szanse firmy: szansa zbudowania firmy należącej do 1 na 1000 najszybciej rosnących wynosi 0,11% u osoby bez doświadczenia w danym sektorze i rośnie do 0,22% (przy szerokiej definicji branży) oraz 0,24–0,26% przy węższych definicjach, gdy założyciel ma co najmniej trzy lata pracy w tym samym sektorze. Powiązano 2,5 miliona założycieli z historią zatrudnienia. P. Azoulay, B. Jones, J. D. Kim, J. Miranda, *Age and High-Growth Entrepreneurship*, „American Economic Review: Insights” 2020, nr 2(1), s. 65–82, sekcja IV.D. Dane: US Census Bureau i LEHD. NBER w24489 (https://www.nber.org/papers/w24489) · AEA (https://www.aeaweb.org/articles?id=10.1257%2Faeri.20180582). Zastrzeżenie: to dane amerykańskie i dotyczą firm o najszybszym wzroście, a nie zarabiania na wiedzy w ogóle. Wartości bezwzględne są bardzo małe (0,11% wobec 0,22%), więc mowa o podwojeniu niewielkiej szansy, nie o gwarancji. Badanie pokazuje zależność, nie mechanizm przyczynowy.
Leo Fender: księgowy pracujący na etacie w latach 30. XX wieku, po godzinach naprawiał radioodbiorniki i budował systemy nagłośnieniowe; w latach 1938–1939 otworzył warsztat Fender Radio Service z pożyczki 600 dolarów, w 1939 stracił posadę księgowego przy zmianie zarządu; pierwsze gitary powstały w duecie K&F w latach 1943–1945, Telecaster w latach 1950–1951, Stratocaster około 1954; firmę sprzedał CBS 5 stycznia 1965 za 13 mln dolarów. Nie grał na gitarze i nie czytał nut. Wikipedia (https://en.wikipedia.org/wiki/Leo_Fender) · Encyclopedia.com (https://www.encyclopedia.com/humanities/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/fender-clarence-leonidas-leo). Zastrzeżenie: to nie jest historia odważnego porzucenia pewnej posady – etat stracił przy zmianie zarządu, co przyspieszyło decyzję o własnym warsztacie. Faza „po godzinach obok etatu” dotyczy radia i nagłośnienia, nie gitar.
Irena Eris: farmaceutka z doktoratem (Uniwersytet Humboldta w Berlinie), etat w laboratorium badawczo-wdrożeniowym Polfy; w 1983, w wieku 33 lat, odeszła z posady i razem z mężem Henrykiem Orfingerem założyła zakład kosmetyczny w Piasecznie (50 m² po piekarni, jeden krem mieszany wiertarką w metalowym garnku, jedna pracownica, mąż rozwoził słoiczki fiatem 126p). Obrót Dr Irena Eris SA w 2024: około 424,8 mln zł. Wikipedia (https://pl.wikipedia.org/wiki/Dr_Irena_Eris) · Forsal (https://forsal.pl/artykuly/729274,jak-irena-eris-stworzyla-imperium-kosmetyczne.html) · Forbes (https://www.forbes.pl/biznes/dr-irena-eris-debiut-polskiej-firmy-kosmetycznej-historia-producenta-kosmetykow/ts7qq05). Zastrzeżenie: to nie jest historia budowania obok etatu ani startu „z pustymi rękami” – kapitał na start pochodził z rodziny, a Eris miała doktorat i współzałożyciela-męża, który od razu objął operacje. W tekście służy wyłącznie jako dowód, że zostanie we własnej dziedzinie działa.
Chcesz zacząć budować własny biznes?
Pobierz bezpłatny biznesplan i zrób pierwszy krok.
Pobierz biznesplan